محمد مهريار
135
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
اشكفتنو E S kaftanu اشكفتنو نام ديهى است از دهستان نير ، از شهرستان يزد كه جمعيت آن 66 نفر و با 20 خانوار در سال 1345 بهحساب آمارى قلمداد شده است . اما اشگفت ديه ديگرى است از دهستان كذاب « 1 » باز هم در شهرستان يزد . اين ديه خيلى كوچك است و جمعيت آن در سال 1345 فقط 8 نفر بوده است و گفتهايم كه ديههاى اين نواحى ساحلى كوير رو به خشكى مىرود . « 2 » قبل از اينكه به تحقيق دربارهء معناى اين كلمه بپردازيم بايد تذكر بدهيم كه در اطراف كشور به همين صورت نواحى بسيارى نامبردار است ؛ از جمله اشكف ( كاشان ) ، اشكف ( بروجن ) و اشكفتان ( سفيدان ، سنندج ، شهرضا ) ، اشكفتستان ( ممسنى ) ، اشكفتو ( نايين ) و اشكفتويه ( جيرفت ) . واژهشناسى : اشكفت و گاهى به صورت تخفيف « شكفت » همان « شكاف » فارسى است . با توضيح اينكه « اشكف » به معناى شكاف كوهستان است كه در دره از سيل باز مىشود و شكاف بزرگى پديد مىآيد و با اينكه در معناى اختصاصى به معناى « غار » است و به همين دليل در اطراف كشور به اين نام امكنهء بسيار نامبردار شده است . از همه جالبتر واژهء اشكفتو و اشكفتويه ( نايين ، جيرفت ) است . اما اشكفتو همان مصغر « اشكفت » است . مثلا ده در درهء كوچكى است يا قرب شكاف كوچكى در كوهستان و يا در زمين . اما از آن جالبتر واژهء اشكفتويه است كه گفتهاند ديهى است در جيرفت جزء اول واژه يعنى « اشكفت » به معنى همان شكاف است و جزء دوم آن « اويه » همان است كه از ريشهء « او » تلفظ ديگر آب ، كه ديديم بر سر و جزء بسيارى از نامها قرار مىگرفت و اشكفتويه يعنى آبى كه از شكافى خارج مىشود و يا شكافى كه آب دارد اما در مورد اشكفتنو ظاهرا « نون » وقايه است و اشكفتنو همان تلفظ ديگرى از اشكفتو مصغر اشكفت است . اين انديشه را هم در مورد اشكفتنو داشتهام كه ممكن است كه ( هرطور خوانده شود ) در اصل « اشكفتنو » ( به معنى تازه و جديد ) بوده است .
--> ( 1 ) - براى واژهء كذاب رجوع كنيد ذيل همين نام به اين رساله . ( 2 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 131 و 115 .